Shqiperia

SHQIPERIA

Shqiperia shtrihet ne pjesen jug – lindore te Evropes dhe ne pjesen jug – perendimore te Gadishullit te Ballkanit. Kryeqyteti i saj eshte Tirana. Ajo ka nje siperfaqe prej 28.748 km2 dhe ka mbi 3.6 milion banore. Gjuha zyrtare ehste shqipja kurse monedha zyrtare eshte Leku.

Orientimi politik: Shqiperia eshte Republike Parlamentare ku Parlamenti ka pushtetin legjislativ, kurse Keshilli i Ministrave ka pushtetin ekzekutiv.

Sistemi bankar: Sistemi bankar ne Shqiperi eshte i ndare ne dy nivele:

  1. Banka Qendrore (Banka e ShqiperiseBOA) qe ka nje funksion qeverises;
  2. Te gjitha bankat e tjera tregetare

BOA mbikqyr dhe regullon aktivitetet e bankave tregetare. Banka e Shqiperise me funksionin rregullator, nxjerr rregulla mbi menyren se si bankat duhet te operojne dhe autorizon  aktivitet e tyre. Ajo si autoritet mbikqyres shqyrton dhe kontrollon aktivetet e bankave me qellim qe te garantoje qe ato te jene te sigurta dhe qe veprojne ne pajtim me ligjet dhe rregulloret ne fuqi.

Sipas Ligjit nr. 9662/2006 “ Per bankat e Republikes se Shqiperise”, bankat tregetare percaktohen si shoqeri aksionere dhe mund te formohen dhe te themelohen si me kapital shqiptar dhe me kapital te huaj. Te gjitha bankat tregetare ne Shqiperi  kontrollohen nga Banka e Shqiperise dhe te gjitha mund te kryejne pagesa jashte vendit.  çdokush (rezident ne Shiperi apo jo) mund te kete nje llogari te rrjedhshme ne çfare do lloj valute, ne çdo banke te vendit.

Themelimi i shoqerive ne Shqiperi

Themelimi dhe menaxhimi i shoqerive, te drejtat dhe detyrimet e ortakeve, likuidimi dhe organizimi shoqeror ne Shqiperi disiplinohen nga Ligji nr. 9901 i 14/04/2008, qe ka per objektiv promovimin dhe inkurajimin per zhvillimin e shoqerive private.

Ne baze te ligjit nr. 9723/2007 mbi QKR dhe te ligjit nr. 9901/2008 mbi shoqerite tregetare nje investitor mund te themeloje ne Shqiperi keto lloje shoqerish:

  1. Shoqeri kolektive

Ne kete tip shoqerie te gjithe ortaket jane ne menyre te pakufizuar dhe individualisht pergjegjes per detyrimet shoqerore. çdo ortak ka fuqi perfaqesimi dhe fuqine qe te detyroje shoqerine kundrejt te treteve. Nuk eshte e nevojshme nje kapital minimal per themelimin dhe shoqeria mund te shuhet si pasoje vdekjeje, falimentimi, revokim I liçencesse tregetise apo per pamundesi veprimi te nje ortaku. Keto lloj shoqerish duhet te paraqesin çdo vit bilançin vjetor.

  1. Shoqeri komandite

Disiplina ligjore e ketij modeli shoqeror  nuk devijon shume nga ajo e parashikuar nga ligji italian. Shoqeria komandite e thjeshte eshte e perbere nga dy kategori ortakesh:

    • ortake te pergjithshem (pergjegjesi te pakufizuar);
    • ortake te kufizuar (pergjegjes mbi masen e kontributit te paguar).

Ligji nr. 9901/2008 parashikon dispozita te veçanta duke percaktuar te drejtat dhe detyrimet e ortakeve te pergjitheshem. Keto dispozita parashikojne qe ortaket kane te drejten e pasqyrimit finanziar te paketn dy here ne vit. Akti i themelimit i nje shoqerie komandite, duhet te specifikoje kuoten totale ose vleren e kontributit te çdo  ortaku,  gjithashtu dhe kuoten ose pagesen e bere nga çdo ortak dhe perqindjen e pjesemarrjes se tyre ne fitimet e shoqerise.

  1. Shoqeri me pergjegjesi te kufizuar

Shoqeria me pergjegjesi te kufizuar (Sh.p.k.) eshte forma juridike me e zakonshmja e zgjedhur nga biznesmenet e huaj qe hyjne ne tregun shqiptar. Mund te themelohet nga nje ose me shume ortake, persona fizike ose juridike, qe do te jene me pergjegjesi vetem ne proporcion me kuoten e kapitalit social te nenshkruar. Kontributet mund te jene ne monedhe ose ne çfaredo lloj aktivi tjeter i valutuar ekonomikisht, me perjashtim te kontributit ma ane te sherbimeve qe nuk lejohet. Ligji kerkon pergatitjen e bilançeve vjetore dhe – per shoqerite me pergjegjesi te kufizuar me fitime mbi nje limit – duhet emeruar nje revizor qe do te merret me pergatitjen e bilançit vjetor. Nga viti 2008 per kete lloj shoqerie eshte ulur kapitali social minimal I kerkuar nga 100.000 lek (reth 800 euro) ne 100 lek (reth 1 euro).

  1. Shoqeri aksionare

Shoqeria aksionare shqiptare (Sh.A), ndryshe nga shoqeria me pergjegjesi te kufizuar, ka mundesine te ofroje aksionet e veta ne treg. Nje shoqeri aksionare duhet te themelohet me nje kapital minimal fillestar prej 10 milion lek (reth 73.000 euro) kur mendohet te ofrohen aksionet ne treg; ne te kundert kapitali minimal eshte 2 milion lek (reth 15.000 euro). Kapitali eshte i ndare ne aksione dhe aksionistet jane te pergjegjeshem per humbjet vetem ne masen e pjesemarrjes se tyre.

Te pakten  1/4  e vleres nominalete aksioneve qe perfaqesojne kontributet ne monedhe dhe te tera kontributet  ne natyre duhet te paguhen ne momentin e nenshkrimit te kapitalit; organi administrativ i shoqerise do te vendose ne lidhje me kontributet e mbetura. Aksionistet mund te modifikojne statutin vetem me asamble te jashtezakonshme. Sistemi i administrimit dhe menaxhimi i nje shoqerie aksionare mund te jete dy llojesh: monistik ose dualist. Shoqerite qe adoptojne sistemin e menaxhimit monistik kane nje keshill administrate dhe administrator qe kane si funksion kontrollim mbi menaxhimin. Kurse, shoqerite qe zgjedhin sistemin dualist kane perveç keshillit te administrimit dhe administratoret, dhe nje keshill mbikqyres, qe ka funsionin kontrollues. Nje shoqeri aksionare mund te nxjerre kategori aksionesh te ndryshme, subjekt kufizimi  eshte qe te gjithe aksionistet duhet te respektojne ne lidhje me te drejten per te votuar ne proporcion me kuotat e tyre, ne rast te mbledhjes se asamblese te ortakeve.

Per te gjitha modelet shoqerore legjislacioni shqiptar nuk parashikon kufizime reth kombesise apo rezidences te personave te thirur per tu vendosur ne  administraten  e shoqerise. Per shoqerine me pergjegjesi te kufizuar dhe per shoqerite aksionare administratoret mund te mos jene ortake.

Legislacioni shqiptar parashikon hapjen e degeve ose zyra perfaqesimi te shoqerive te huaja, me te njejten proçedurre regjistrimi te shoqerive tregetare.

Menyra e regjistrimit te shoqerive

Ligji nr. 9723/2007 parashikon themelimin e Qendres ombetare te Regjistrimit (QKR).

Per regjistrimin paraprak te shoqerive tregetare eshte e detyruar tregimi i ketyre te dhenave:

  1. Emri;
  2. Forma;
  3. Data e themelimit;
  4. Te drena e ortakut themelues;
  5. Selia;
  6. Objekti social, ne qofte se eshte vendosur;
  7. Kohezgjatja, ne qofte se eshte bvendosur;
  8. Te dhenat e identifikimit te personave te pergjegjshem per administrimin dhe te perfaqesueseve legale te shoqerise, fuqite e tyre dhe kohezgjatja e detyres se tyre;
  9. Firmat e personave qe perfaqesojne shoqerine kundrejt te treteve.

Per regjistrimin paraprak ne QKR te nje shoqerie tregetare shqiptare e investuar nga nje shoqeri jo rezidente, neni 26 paragrafi 4 i seksionit te 2 te ligjit nr. 9723/2007 percakton disa veçori.

Dokumentat per tu paraqitur per regjistrimin – te gjitha te perkthyera dhe te legalizuara ne shqip – jane:

  • Akti i themelimit dhe statuti i shoqerise jo rezidente qe investon ose ne mungese, akt ekuivalent per themelimin shoqeror sipas legjislacionit te huaj;
  • Dokument qe çertifikon regjistrimin e shoqerise se huaj ne jurisdiksionin e huaj;
  • Dokument qe çertifikon situaten aktuale te shoqerise te huaj, e leshuar brenda 90 diteve nga data e kerkeses, me te dhenat e regjistriumit dhe te perfaqesimit legal, duke perfshire informacionet mbi mungesen e proçedurrave si liquidi apo falimentim;
  • Kopje akti (p.sh vendimi i asamblese se ortakeve ose vendimin e organit administrativ) te shoqerise jo rezidente qe vendos per nenshkrimin e kapitalit ne shoqerine shqiptare qe do te themelohet.

Ne themelimin e shoqerise nderhyn perfaqesuesi legal i shoqerise jo rezidente i cili vulos dhe firmos aktin e themelimit te shoqerise shqiptare.

Tarifa, taksa indirekte dhe taksa direkte per shoqerite

Ligji shqiptar nr. 9632 i 30.01.2006 parashikon terheqje indirekte mbi ndermarrjet, te cilat:

  • Tarifa e regjistrimit ne Regjistrin Tregetar: 100 Lek;
  • Tarifa e regjistrimit ne Ispektoratin e Punes: 1.000 Lek;
  • Kuota vjetore per regjistrimin ne Dhomen e Tregetise qe varjon nga 20.000 Lek per Sh.p.k. ne 35.000 Lek per Sh.a.

Taksa:

  • Taksa e mbeturinave nga 6.000 deri ne 200.000 Lek ne vit;
  • Taksa e ambientit nga 5.000 deri ne 440.000 Lek ne vit;
  • Taksa e tabeles nga 120 deri ne 3.000 Lek ne vit;
  • Taksa vjetore e pronesise qe ndryshon dhe matet me m2, qe i aplikohet çdo pronesie te patundeshme te shoqerise, ne qofte se ekziston.

Sistemi i taksave – taksimi i personave juridike

Taksat direkte mbi personat fizik dhe juridike jane te disiplinuara nga ligji nr. 8438 i 28 dhjetor 1998. Shkalla e tatimit mbi  te ardhurat e shoqerive eshte 15%. Jane subjekt pasive te tatimeve shoqerite, korporatat dhe entitetet e tjera rezidente apo jo rezidente qe kane seli ne Shqiperi ose kane ne territorin shqiptar menaxhimin e biznesit te tyre. Sipas ketij ligji, per keta subjekte pasiv  terheqja e tatimeve aplikohet mbi te gjitha te ardhurat e tyre (edhte te prodhuara jashte vendit).                                  Dividentet e shperndare nga shoqerite  jane subjekt taksimi me nje shkalle prej 15%.

Tatimi mbi biznesin e vogel

Sipas nenit 10 te ligjit nr. 9632 i 30/10/2006 me ndryshimet te metejshme dhe te nenit 12 te ligjit nr. 8438 I 28/12/1998 me ndyshimet e metejshme, personat fizik ose juridike qe realizojne nje volum biznesi vjetor te perfshire nga 2 deri ne 8 milion Lek jane te detyruar te paguajne taksen locale mbi biznesin e vogel. Nga 26/08/2014 shuma e takses lokale eshte e vendosur ne baze te volumit te biznesit vjetor te kompanise siç vijon:

  • Ndermarrjet me nje volum biznesi te perfshire nga 0 deri ne 2 milion Lek paguajne nje takse fikse te barabarte me 25.000 Lek.
  • Ndermarrjet me nje volum biznesi te perfshire nga 2 deri ne 8 milion Lek paguajne nje takse te barabarte me 7,5% te fatimit neto te tyre.

Sistemi i taksave – taksimi i personave fizike

Ligji nr. 8438/1998 (i ndryshuar nga ligji nr. 107 i 28/03/2013) parashikon nje taksim progresiv mbi normat e te ardhurave, pagave dhe çfare do lloj hyrje nga raporti i punes siç vijon:

  • Nga 0 deri ne 30.000 Lek nuk ka taksim
  • Nga 30.001 Lek deri ne 130.000 13% mbi pagen bruto.

Mbi te ardhurat e tjera aplikohet nje shkalle fikse e barabarte me 23%.

Sistemi i taksimit – IVA

Futja e tatimit mbi vleren e shtuar ne zvendesim te tatimit te qarkullimit te blerjeve/shitjeve eshte aprovuar nga parlamenti shqiptar ne prill te 1995 edhe ka hyre efektivisht ne fuqi me 1 korrik 1996 me ligjin nr. 7928 i 27 prill 1995. Shkalla e parashikuar per taksen mbi vleren e shtuar eshte e barabarte me 20%. Baza tatimore eshte vlera e mallrav dhe sherbimeve te ofruara, me perjashtim te takses mbi vleren e shtuar. Baza tatimore per mallrat e impotuar perfshin koston e trasportit dhe te sigurimit, te importimit, shpenzime, taksa dhe detyrimet doganore.

Sigurimet shoqerore dhe paga mesatare

Sipas ligjit nr. 7703 i 11.05. 1993 dhe ligjit nr. 7879 I 13.11.1994, pune dhenesit dhe puntoret jane te detyruar te paguajne kontributet per sigurimet shoqerore dhe shendetesore. Baza e kontributit eshte e perbere nga paga minimale dhe maksimale mujoree vendosur nga Keshilli I Ministrave, qe perditesohet çdo vit. Per llogaritjen e kontributeve shoqerore dhe shendetesore, ligji parashikon nje page mujore minimale te barabarte me 22.000 Lek si dhe nje page mujore maksimale te barabarte me 97.030 Lek qe konsiderohet vetem per llogaritjen e kontributeve shoqerore.

Kurse per llogaritjen e kontributeve shendetesore, nga 1° janar 2014 merret parasysh paga mujore efektivisht e perceptuar nga puntori dhe kjo page nuk mund te jete me pak se 22.000 Lek. Pune dhenesi duhet te paguaj çdo muaj per çdo puntor (me perjashtim te bizneseve te vogla qe kane te drejte te paguajne çdo tremulo) Istitutit te Sigurimeve Shoqerore nje kontribut total prej 27,9% te pages bruto te perceptuar nga puntori. Nga perqindja totale e kontributit: 16,7% paguhet nga punedhenesi dhe 11,2% paguhet nga puntori. Shuma e kontributit qe paguhet zbritet nga paga e perceptuar nga puntori dhe paguhet nga punedhenesi

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+