Montenegro

BALLKANI
Sipas eksperiences dhe kerkimeve tona ne fushen e investimeve te huaja, vendet ballkanike ofrojne shume mundesi zhvillimi ekonomik, veçanerisht per biznesin e mesem dhe te vogel. Veç pozicionit gjeografik strategjik – vendet e Ballkanit jane ura qe lidh vendet e Perendimit me ato te Lindjes ne Evrope – keto vende kane sisteme tatimore dhe sisteme te sigurimeve shoqerore shume te leverdisshme me lehtesime tatimore per shoqerite qe investojne. Gjithashtu kostoja e punes eshte shume konkurruese dhe themelimi i shoqerive eshte i rregulluar nga ligje qe jane ne perputhje me ligjet evropiane.
Ne vijim paraqesim shkurt mundesite qe ofron sot Mali i Zi.

                                                                                MALI I ZI
Mali i ka nje siperfaqe prej 13.812 km2 dhe nje pupullsi prej 631.490 banore. Kryeqyteti i tij eshte Podgorica. Monedha zyrtare eshte Euro. Forca kryesore e ketij vendi eshte qe investitori i huaj ka te drejta dhe detyrime te njejat me investitoret lokale, dhe ne kete vend nuk ekzistojne kufizime per riatdhesimin e kapitaleve. Per sa i perket tatami te dyfishte Mali i Zi nga 1° janari 2014 ka konventa me 40 shtete, midis ketyre: Italia, Gjermania, Britania e Madhe dhe shume shtete te tjera qe i perkasin Bashkimit Evropian.
Qeveria malazeze ka nedrmarre aktivitete te rendesishme me qellim te stimuloje zhvillimin e tregut financiar. Sektori bankar eshte pothuajse i privatizuar dhe eshte ne permisim te vazhdueshem aplikimi i standarteve nderkombetare nemenaxhimin e bizneseve. Nje zhvillim te fuqishem ka dhe vargu i sherbimeve te ofruara nga ndermarrjet qe punojne ne territor.

Sistemi tatimor
Sistemi tatimor ne Malin e Zi eshte riformuar dhe sot eshte shume efikas dhe ne perputhje me standartet nderkombetare. TVSH – ja ne Malin e Zi eshte e rregulluar nga ligji i Tatimit mbi Vleren e Shtuar (Gazeta Zyrtare Rep. Mali i Zi nr. 65/01, 12/02, 38/02, 72/02, 21/03, 76/05, 4/06) dhe kap kuoten e 17%. Se shpejti do te futet nje shkalle e reduktuar ne 7% per disa sherbime turistike.
Ligji mbi tatimin e te ardhurave te shoqerive (Gazeta Zyrtare Rep. Mali i Zi nr. 65/01, 80/04) parashikon aplikimin e nje takse flat me shkalle fikse 9% me konkurrentja ne Evrope. Interessat, dividentet dhe honoraret jane te taksuara dhe ato me nje shkalle fikse 9%. Ne veçanti avantazhi per investitoret e huaj ne Malin e Zi qendron ne mundesine per te evituar tatimin e dyfishte dhe mundesine per te hyre ne nje sistem doganal shume konkurrues ne krahasim me zonat fqinje. Parashikohen dhe lehtesime tatimore. Ligji mbi tatimin e te ardhurave te shoqerive ofron shkalle te reduktuar per shoqerite me investime te huajs afatgjata (te cilat makineri dhe pajisje) me kushte dhe kohezgjatje te parashikuara nga ligji.
Ne qershor 2004, Mali i Zi ka miratuar nje norme mbi Trade Zone qe ofron avantazhe ndermarrjeve dhe perjashtime te detyrimeve doganale, taksa dhe detyrime te tjera. Porti i Bar eshte e vetmja zone e lire ne Malin e Zi. Te gjithe perdoruesit e zones se lire kane ne dispozicion perdorimin e infrastruktures, te sherbimeve te levisjeve portuale si dhe te gjitha sherbimet e telekomunikimit. Barazi e plote u garantohet investitoreve te huaj ne lidhje me te drejtat e pronave dhe te organizimit te aktiviteteve ekonomike ne zonat e lira.
Jane objekt tatimi mbi te ardhurat e personave fizike (Gazeta Zyrtare Rep. Mali i Zi nr. 65/01, 37/04, 78/06) te ardhurat qe burrojne nga:
– te ardhura personale
– aktivitete ne sktorin privat
– pronesi dhe te drejta mbi pronen
– kapitale
Shkalla e tatami mbi te ardhurat eshte ulur nga 15% ne 2008 ne 12% ne 2009 dhe me pas ne 9% ne 2010.

Kostoja e punes
Paga minimale e garantuar eshte 288 euro ne muaj dhe paga mesatare mujore eshte 330 euro. Sistemi i sigurimeve shoqerore ne Malin e Zi eshte i detyruar dhe eshte i rregulluar nga ligje te veçanta:

  • ligji mbi pensionet dhe invaliditetin (Gazeta Zyrtare Rep. Mali i Zi nr. 54/03, 39/04, 79/04, 81/04);
  • ligji mbi sigurimet shendetesore (Gazeta Zyrtare Rep. Mali i Zi nr. 39/04);
  • ligji mbi kontributet sociale (Gazeta Zyrtare Rep. Mali i Zi nr. 29/93, 45/98).

Ne rastin e kontartave te punses se varur, kontributet shoqerore paguhen si nga punedhenesi ashtu dhe nga puntori. Kuotat perkatese jane:

  • per puntorin 9,8% (pensioni 5,5%; shendetesore 3,8%; papunesia 0,5%);
  • per punedhenesin 24% (pensioni 14%; shendetesore 8,5%; papunesia 0,5%)

Fondet evropiane dhe lehtesime
Ne fushen e investimeve te huaja ne Malin e Zi jane percaktuar disa lehtesime. Midis tyre: perjashtimi i detyrimeve doganore mbi pajisjet dhe perjashtimi i tatimit mbi te ardhurat per tre vjet per investimet ne aktivitete prodhuese te kryera ne Komuna te pa zhvilluara. Edhe ligji i ri mbi Zonat e lira eshte nje stimul me shume per investitoret e huaj.
Veç tyre ekzistojne dy masa ndihmash per ndermarrjet italiane: Fondi i Ballkanit dhe Fondi Jugosllavia. Jane dy fonde rrotullues per mbeshtetjen e investimeve te ndermarrjeve italiane qe operojne ndermjet blerjes nga ana e FINEST (per ndermarrjet Triveneto) dhe SIMEST, te kuotave te capitali te rezikshem ne shoqeri te themeluara ose qe do te themelohen ne vendet ballkanike. Fondi Jugosllavia nuk ka limite vlere, kurse ne terma kohore kuotat e investimit duhet te scite brenda 8 vjeteve.

Themelimi i shoqerive
Ligji per themelimin e shoqerive eshte “Ligji mbi ndermarrjet” G.Z e Malit te Zi nr. 6/2002, 17/2007, 80/2008. Themelimi per te gjitha llojet e shoqerive vjen nepermjet perfundimi dhe regjistrimi i aktit te themelimit. Me tej vazhdohet me regjistrimin e shoqerise ne Regjistrin Qendror te Gjykaten Tregetare.
Ne Malin e Zi ortaket nuk kane nevoje per lejeje per mbajtjen e kuotave te kapitalit social. Ne te under per administratoret jo rezidente qe kane nevoje qe te marrin nje leje pune per te marre rolin.
Me poshte rreshtohen dhe ilustrohen llojet e ndryshme te shoqerive dhe dokumentat qe nevojiten per regjistrimin ne Regjistrin Qendror te Gjykaten Tregetare.

1. Shoqeri me pergjegjesi te kufizuar (D.O.O): ligji parashikon qe kjo lloj shoqerie nuk duhet te kete me shume se 30 ortake, dhe kapitali social minimal per tu paguar eshte 1 euro. Oragni i detyruar eshte Drejtori ekzekutiv kurse asambleja e ortakeve dhe komiteti drejtues nuk jane oragane te detyrueshme.
Dokumentat e nevojshem per regjistrimin perfshijne:
– statutin;
– aktin e themelimit (ne qofte se themelimi eshte i bere nga nje ortak themelues);
– kontrata per vendimin e themelimit te shoqerise (ne qofte se oratket jane me shume se nje);
– modulet zyrtare per regjistrimin te plotesuara.
Shpenzimet per regjistrimin jane reth 10 euro.

2. Shoqeri aksionare (A.D): kjo lloj shoqerie eshte e themeluar nga persona fizike dhe juridike, rezidente dhe jo rezidente, dhe mund te themelohet nga nje apo me shume ortake. Kapitali social minimal eshte 25.000 euro, dhe kontributet e kapitalit mund te jene vetem me monedhe. Oraganet e detyrueshme jane: Asambleja e aksionareve; Komiteti Drejtues; Drejtori Ekzekutiv; Sekretari; Revizor i pavarur per te kryer kontrollin e bilançeve te shoqerise.
Dokumentat e nevojshem per regjistrimin perfshijne:
– aktin e themelimit;
– vertetim bankar per nenshkrimin e aksioneve;
– statuti;
– lista e administratoreve dhe te drejtoreve;
– te dhenat personale te Drejtorit ekzekutiv, te Revizorit dhe Sekretarit;
– deklarata e marreveshjes per zhvillimin e detyrimeve ne shoqeri;
– rezoluta e “Security Commision Board” qe miraton offerte publike te aksioneve;
– modulet e plotesuara.
Shpenzimet per regjistrimin jane reth 10 euro.

3. Bashkpunim i pergjithshem (O.D.): kjo shoqeri duhet te themelohet nga te pakten dy ortake te cilet jane te pergjegjshem ne menyre te pakufizuar dhe solide. Nuk kerkohet asnje lloj kapitali social minimal dhe kapitali mund te paguhet ne monedhe ose ne natyre. Ortak mund te jete si nje person fizik ashtu dhe nje person juridik.
Dokumentat e nevojshem per regjistrimin e kesaj shoqerie jane:
– modulet zyrtare te regjistrimit te emertimit qe perfshin General Partnership, emrat e ortakeve dhe adresa e tyre;
– akti i themelimit (ne qofte se ekziston);
– taksa e regjistrimit 10 euro.

4. Bashkpunim i kufizuar (K.D.): mund te themelohet nga nje apo me shume individe. Ortaket dallohen ne: partner i kufizuar (qe pergjigjet per detyrimet e shoqerise ne kufizim te kuotave te paguara dhe nuk kryen akte administrimi, as nuk keshillon punime apo sherbime) dhe ortaku I pakufizuar (administrator I shoqerise) qe pergjigjen ne menyre solide dhe te pakufizuar per detyrimet sociale). Nuk kerkohet nje kapital social minimal.
Dokumentat e nevojshem per regjistrimin e kesaj shoqerie jane:
– akti themelimit me firma te noterizuara te kontraktuesve;
– te dhenat e ortakeve;
– taksa e regjistrimit 10 euro.

5. Dege te nje shoqerie te huaj: eshte dega e nje shoqerie e themeluar dhe e regjistruaj jashte vendit, dhe qe menaxhon nje aktivitet ekonomik ne Mal te Zi. Dega e nje kompanie te huaj ekziston dhe vepron vetem brenda kufijve te parashikuar nga ligjet malazeze.
Shoqerite e huaja qe themelojne nje dege ne Malin e Zi, brenda 30 diteve nga fillimi i aktivitetit duhet te dorezojne ne Regjistrin Qendror te Gjykaten Tregetare informacionet dhe dokumentat e me poshtme:
– adresen e deges;
– aktivitetin e deges;
– emertimin dhe te thenat e perfaqesuesit legal te shoqerise nene te huaj dhe dokumentat qe i perkasin vendimit per themelimin e nje dege ne Malin e Zi;
– kopje e noterizuar e statutit te shoqerise nene te huaj dhe perkthimi i saj ne gjuhen malazeze;
– kopje e çerifikates se regjistrimit te shoqerise nene te huaj ose dokument i noterizuar qe verteton regjistrimin e saj ne Shtetin e prejardhjes;
– emrat dhe adresat e personit apo personave te autorizuar per te perfaqesuar shoqerine nene me te trete dhe ne poçeset ligjore;
– emrat dhe adresat e nje apo me shume personave rezidente ne Malin e Zi te autorizuar qe te marrin ne emer te shoqerise sherbime te nature ligjore dhe çfardo lloj njoftimi per tia komunikuar shoqerise;
– bilançi i fundit i shoqerise nene.

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+